Rauwe en wilde recepten

Geschreven door Caroline Göttgens zaterdag, 28 november 2009 11:36

Voeding

Wie verwoede pogingen doet  paardenbloem, brandnetel of zevenblad uit te roeien in de tuin, kan zich beter nog maar eens achter de oren krabben. Zoveel van wat wij zien als ‘onkruid’ is gewoon eetbaar! En nog heel gezond ook.

Ironisch: doe je alle moeite een moestuintje te onderhouden, dat je met grootst mogelijke zorg onkruidvrij probeert te houden, blijkt dat nu juist vaak heel eetbaar. En hoe vaak wandelen we niet langs een berm, waar van alles in groeit en bloeit dat prima smaakt in een soep of met een dressing? Jammer vindt Laurette van Slobbe het, dat  we dit niet beseffen: mensen weten vandaag de dag maar bar weinig af van de natuur. Ze is een ervaringsdeskundige als het gaat om eetbare bloemen en planten.  “Nog niet zo lang geleden, in grootmoeders tijd, wist men nog best waar veel planten waar we nu gewoon overheen lopen, zoals weegbree of brandnetel, voor konden dienen. Maar nu is men al die kennis kwijt.”  Hoe het komt dat Laurette het wel nog weet? “Tsja, ik ben hier van jongs af aan al mee bezig. Welke planten en bloemen eetbaar  zijn heeft mij altijd al enorm gefascineerd.” Hoewel  van oorsprong antropologe, werden de planten haar beroep. Ze organiseert wandelingen en workshops, en  gaf een boek  uit: ‘Eten en drinken met wilde planten’, waarin een overzicht staat van  eetbaar groen dat groeit in ons klimaat, plus een heleboel recepten. Laurette: “ Het boek is echt gebaseerd op de ervaring die ik zelf heb opgedaan en dus niet alleen maar samengesteld uit andere boeken. Ik heb in de beschrijvingen ook vermeld wanneer een plant wel eetbaar is maar niet lekker, of wanneer ik vind dat het bewerken van een bepaalde plant tot iets eetbaars heel veel werk kost.” Het boek is volgens haar ook een aanzet om mensen meer op onderzoek uit te sturen. “ Al die planten  leren kennen, kost veel tijd en bovendien zijn er exemplaren die soortgenoten hebben die sterk op hen lijken, maar giftig zijn. Het is dus aan te raden een of twee planten uit te kiezen en daar als eerste mee aan de slag te gaan, desnoods meer te researchen in andere plantenboeken, zodat je zeker bent.” Ze geeft verder  de tip dat wanneer je gaat plukken, de jonge malse blaadjes meestal het beste zijn, maar dat je ook wel een beetje mag uitproberen wat later in het seizoen nog ‘smaakt’ of bruikbaar is. “Durf wat te spelen en te onderzoeken.” En kan iedereen echt zomaar alles eten? “ In principe wel, het werkt bij deze planten wat betreft allergieën niet anders dan met andere dingen die je eet. Probeer anders eerst een heel klein beetje.”

Helaas beschikt natuurlijk niet iedereen over een groot stuk natuur in de omgeving. Toch maakt dat contact met groen niet onmogelijk. “Gebruik de mogelijkheden die je wél hebt. Ga er in het weekend op uit, maar kijk ook in de stad goed om je heen. Er groeit meer dan je denkt, vaak zó tussen de stoeptegels.” Ze is een groot voorstander van het fenomeen ‘Guerilla Gardening’ (zie Planet Times nr.3), het ‘stiekem’ aanleggen van tuintjes en perkjes  in de stad, in bermen of open plekken. “Als je dus geen tuin hebt, wrik dan desnoods gewoon een paar stoeptegels voor je deur los en plant er iets. Ik pleit sowieso voor meer groen in de stad, maar dan ook eetbaar groen. Al die saaie perken met sierplanten…misschien wel mooi, maar zouden parken niet veel interessanter worden als je wat er stond, ook kon plukken om te eten? En zou het niet handig zijn als er bij scholen meer tuinen zouden komen waar kinderen uit konden eten? Zelfs op een dakterras of balkon zijn de mogelijkheden eindeloos. Inmiddels hebben ook de workshops en wandelingen van Laurette succes. “ Heel leuk is dat. En de mensen die bij mij komen, zijn echt niet alleen geitenwollensokken die brandnetelsoep willen leren maken, maar heel uiteenlopende types, die meer over de natuur willen leren. De behoefte aan die  kennis komt echt weer terug.” Het is dan ook Laurettes doel mensen die kennis weer -  al is het een beetje- bij te brengen. “Het maakt een wandeling toch ook extra leuk: dat je een plantje tegenkomt en weet dat je er iets mee kunt maken. Het geeft je weer een stukje binding met de natuur terug.”

Recepten:
(JANUARI)
Kruidenkoekjes 
"Zevenblad bevat mineralen, vooral calcium, magnesium en ijzer, en wanneer ze jong zijn bevatten de  bladeren veel caroteen en vitamine C.”

Ingrediënten: 
100 g volkorenmeel,
30 g boter,
een  snufje zout,
½ dl melk,
50 g kaas,
ongeveer 4 of el gedroogde kruiden, van elk een deel: brandnetel, zevenblad, smeerwortel, klein hoefblad.

In plaats van deze kruiden kun je ook verse of ingevroren kraailook, of gedroogde bosandoorn toevoegen.

Maak een deeg van alle ingrediënten, laat dit ee half uur rusten in de koelkast, vorm er een rol van, snijd deze in plakjes en bak de koekjes 15 minuten op 200 graden in de oven.

(MAART)
Brandnetelpaté
“Brandnetels zijn een grote favoriet, omdat ze zo veelzijdig zijn.”

Ingrediënten: 
2-3 koppen brandnetelbladeren,
1 kop ongeroosterde pijnboompitten en 1 kop paranoten,
een beetje zout,
een eetlepel biologische voedingsgist,
4 tot 5 zongedroogde tomaatjes,
1 teentje knoflook en naar smaak wat olijfolie en (rode) peper,
(ijsberg)sla.

Maal alle ingrediënten met de staafmixer of stop ze in de blender tot een smeuïge paté. Eventueel kun je er ook nog wat champignons of portobello doorheen doen en wat later in het jaar bosandoorn, voor een nog kruidiger, bosachtiger smaak. Neem vervolgens grote (ijsbergsla)bladeren, en rol of vouw in elk blad een flinke eetlepel paté. Wel direct opeten, dan is deze paté het lekkerst!

(JUNI)
Braamblad
“Alle bramensoorten zijn eetbaar, de bloemen kun je gebruiken in salades. Van de (gefermenteerde) bladeren kun je een erg ge zonde, lekkere thee maken. Oogst de blaadjes in juni, dan bevatten ze veel looizuur.”

Pluk mooie gezonde blaadjes. Kijk na of ze schoon zijn en laat ze een dag verwelken. De verwelkte blaadjes kneuzen met een deegrol en met water besprenkelen tot ze vochtig (niet nat!) zijn. Stevig in een theedoek wikkelen en 36 uur met rust laten, liefst bij een temperatuur van 20 graden. De bladeren worden door het melkzure gistingsproces donkerder (en krijgen een rozengeur) en ontwikkelen een intensiever aroma. Haal de bladeren vervolgens uit de doek, en droog ze zo snel mogelijk, bij voorkeur in een droogoven. Stop ze in blikken en bewaar op een droge plaats. Advies: zet de thee niet te sterk, de looizuurhoudende braambladeren kunnen stoppend werken.

Op de website van Laurette vind je meer info over workshops en wandelingen, en  ook is hier Laurettes boek te bestellen:

www.florae.nl en www.hofvantwello.nl.